Trong bối cảnh doanh nghiệp gia đình ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, thế hệ kế nghiệp – những người trẻ được đào tạo bài bản và có tư duy toàn cầu – đang trở thành nhân tố then chốt thúc đẩy quá trình chuyển mình, hiện đại hóa và tăng trưởng dài hạn.
Ông Louis Nguyễn, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Quản lý Quỹ Đầu tư Sài Gòn (SAM), cho rằng, nếu được trao quyền và chuẩn bị đúng cách, thế hệ kế nghiệp có thể mang đến hướng đi mới mẻ, chuyên nghiệp hơn cho các doanh nghiệp gia đình Việt Nam.
Theo báo cáo từ PwC, các doanh nghiệp gia đình chiếm tới 25% GDP của Việt Nam, đóng góp lớn cho ngân sách và tạo ra hàng triệu việc làm. Tuy nhiên, đa số các doanh nghiệp này vẫn đang trong quá trình chuyển giao giữa hai thế hệ: từ những người sáng lập sang lớp kế nhiệm – thường là thế hệ sinh ra trong giai đoạn cuối thập niên 70 đến cuối 80.
Tiềm năng và thách thức
Thế hệ kế nghiệp hiện nay phần lớn được tiếp cận với nền giáo dục quốc tế, có kinh nghiệm làm việc tại nước ngoài hoặc trong các môi trường đa quốc gia. Họ mang theo tư duy đổi mới, đề cao tính minh bạch, khả năng quản trị hiện đại và có xu hướng áp dụng mạnh mẽ công nghệ, chuyển đổi số vào vận hành doanh nghiệp.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra là không ít doanh nghiệp gia đình vẫn đang vận hành theo mô hình truyền thống, thiếu quy trình bài bản cho việc chuyển giao quyền lực. Việc quản trị dựa trên mối quan hệ hơn là năng lực, cùng tư duy “cha truyền con nối” không thông qua đào tạo hệ thống, có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với mâu thuẫn nội bộ hoặc trì trệ trong phát triển.
Xu hướng chuyển mình
Ông Louis Nguyễn cho biết, để chuyển giao thành công, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình rõ ràng, đồng thời tạo điều kiện để thế hệ kế nghiệp “thử sức” từ sớm trong các vị trí điều hành thực tế. Bên cạnh đó, việc thuê chuyên gia bên ngoài, áp dụng quản trị hiện đại, xây dựng bộ máy minh bạch và hướng đến tiêu chuẩn quốc tế là những yếu tố sống còn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Một số xu hướng nổi bật trong quá trình chuyển giao bao gồm:
-
Đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư, không chỉ duy trì ngành nghề truyền thống mà còn mở rộng sang công nghệ, giáo dục, bất động sản…
-
Chuyên nghiệp hóa bộ máy quản lý, thay vì vận hành theo kiểu “gia đình trị”, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu thuê CEO, CFO và ban cố vấn bên ngoài.
-
Đẩy mạnh chuyển đổi số, từ quản lý vận hành đến marketing và phân tích dữ liệu, giúp nâng cao hiệu quả và khả năng cạnh tranh.
Tạo đà cho tăng trưởng dài hạn
Thực tế cho thấy, những doanh nghiệp có sự chuẩn bị kỹ lưỡng cho quá trình chuyển giao thường duy trì được sự ổn định và tăng trưởng bền vững. Ngược lại, nếu quá trình này diễn ra thiếu định hướng, không minh bạch hoặc có xung đột giữa các thế hệ, doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng suy giảm hiệu quả, thậm chí tan rã.
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển khu vực tư nhân, thế hệ kế nghiệp chính là lực lượng kế thừa tiềm năng, góp phần đưa doanh nghiệp gia đình bước vào giai đoạn phát triển mới – năng động, sáng tạo và hội nhập quốc tế mạnh mẽ hơn.
